Oekraïne: Vier Jaar Verder
Vier jaar na de escalatie van de oorlog in Oekraïne proberen duizenden mensen nog altijd een bestaan op te bouwen te midden van verwoesting, onzekerheid en dagelijks gevaar. Terwijl de frontlinie blijft verschuiven, groeit de humanitaire nood met de dag. Deze getuigenissen belichten hoe burgers, van jonge ouders tot ouderen, proberen te overleven in omstandigheden die het dagelijkse leven voortdurend onder druk zetten.
Damir is twee maanden oud. Zijn moeder, Kateryna Murashkina, is 17. Sinds zijn geboorte is hij twee keer in bad geweest: één keer in het ziekenhuis en één keer op een zeldzame dag waarop de elektriciteit kortstondig terugkeerde.
“Nu gebruiken we vochtige doekjes omdat het heel koud is,” zegt ze. “De kamer warmt niet snel genoeg op om hem te kunnen baden. Ik ben bang dat mijn kind een verkoudheid oploopt.”
Kateryna en Damir wonen in een voormalig wetenschappelijk instituut in Dnipro, dat in 2022 werd omgevormd tot een opvangcentrum waar teams van Artsen zonder Grenzen medische consultaties aanbieden aan de bewoners. Ongeveer 270 mensen, verdreven uit bezette gebieden of uit steden die tot puin zijn herleid, wonen er nu. Door herhaalde aanvallen van Russische troepen op energie‑infrastructuur zitten de bewoners dagen zonder verwarming, water of elektriciteit, en dat bij temperaturen tot min 20°C.
De versterkte aanwezigheid van AZG in opvangcentra zoals dit, via mobiele medische klinieken, weerspiegelt de groeiende noden van ontheemden nu gevechten dorpen en steden blijven leegmaken. Het aantal consultaties via mobiele klinieken verdubbelde in 2025 ten opzichte van 2024, van 4.327 naar 9.500.
Voor veel mensen die in de buurt van de frontlinie wonen, duurt het lang voor ze de beslissing nemen om te vertrekken. Die stap is ontzettend moeilijk, ondanks het extreme gevaar van de oprukkende frontlinie. Met beperkte financiële middelen en weinig alternatieven blijven ouderen en mensen met chronische aandoeningen vaak thuis tot aanhoudende bombardementen en het instorten van infrastructuur en essentiële diensten, waaronder medische zorg, hen geen andere keuze meer laten dan te vluchten.
De verwoesting in Oekraïne is immens en blijft toenemen sinds de oorlog in 2022 verder escaleerde. Door de manier waarop aan de frontlinie wordt gevochten — met artillerie, drones en raketten — blijft niets of niemand gespaard wanneer het geweld verschuift. Teams van AZG moesten zich voortdurend aanpassen: intussen hebben ze zeven ziekenhuizen en meer dan veertig locaties waar mobiele klinieken actief waren, moeten verlaten omdat de veiligheidssituatie dat vereiste.
Lyman, in de regio Donetsk, is een district waar AZG mobiele medische klinieken onderhield voordat de veiligheidssituatie operaties onmogelijk maakte. In juni 2024 werden alle activiteiten volledig stopgezet. Vandaag blijven er ongeveer 2.000 inwoners over in deze stad vlak bij de frontlinie, die dagelijks onder vuur ligt.
Lyman was ook het thuis van de 67‑jarige Zinaida Babisheva, die nu in het opvangcentrum in Dnipro woont. Ze herinnert zich het leven van voor de grootschalige invasie. Ze denkt terug aan tafels die op feestdagen op straat werden gezet om samen met buren te eten, en aan haar tuin.
“We hadden appels, pruimen, kersen, peren, perziken. Zoveel rozen en lelies,” zegt ze. “Mijn dochter kweekt nu nog bloemen, maar ik heb nergens meer zin in.”
Liubov Kuzmenko, 65, uit Siverskodonetsk, woont ook in het opvangcentrum met Zinaida, Kateryna en Damir. Ze vertelt dat haar appartement werd geplunderd nadat Russische troepen de controle hadden genomen. Maar wat het zwaarst op haar drukt, is de scheiding van haar familie.
“Mijn ouders bleven achter onder bezetting. Mijn vader stierf in 2024, en ik kon niet terugkeren om hem te begraven. Ik stuur mijn moeder videoberichten, maar het doet pijn dat ik niet dicht bij haar kan zijn.”
Doordat de oorlog blijft woeden, zijn ziekenhuizen, apotheken, scholen en winkels intussen vernield of gesloten. Hele gemeenschappen zijn onbewoonbaar geworden. Nu de gevechten doorgaan, stijgt het aantal ontheemden en worden de humanitaire noden complexer en langduriger.
AZG blijft medische en psychologische zorg bieden in heel Oekraïne. Het ondersteunt ziekenhuizen dicht bij de frontlinie, runt ambulances voor oorlogsslachtoffers en exploiteert mobiele klinieken in opvangcentra en gemeenschappen die ontheemden opvangen, maar ook in plaatsen waar mensen proberen te blijven ondanks instortende diensten en de oprukkende frontlinies.