Een vluchtelingenkamp in Calais, in Noord-Frankrijk. ©AZG/Jon Levy

Vluchtelingen en ontheemden

Leestijd: Minuten
 

Binnen tien jaar is het aantal mensen op de vlucht meer dan verdubbeld — een niveau dat we sinds de Tweede Wereldoorlog niet meer hebben gezien. Er zijn veel redenen om te vluchten: oorlog, vervolging, conflicten, natuurrampen, armoede en onderdrukking.  

Eind 2024 en medio 2025 bereikte het aantal wereldwijd ontheemden een recordhoogte van ruim 123 miljoen mensen. 

Meer dan 70% van de mensen die buiten hun land zijn verdreven, wordt opgevangen in landen met een laag of gemiddeld inkomen en 69% in landen die aan hun landgrenzen.  

Binnenlandse ontheemde mensen hebben geen grens overgestoken. Ze zijn wel gedwongen hun huis te verlaten, maar zijn in hun eigen land gebleven en worden daarom niet als vluchteling gezien. 

De grootste groep binnenlandse ontheemden is te vinden in Soedan, waar bijna 11 miljoen mensen hun huis hebben moeten verlaten en nu in zeer slechte omstandigheden leven in overvolle kampen verspreid over het land. Anderen, ongeveer 3 miljoen mensen, zijn erin geslaagd de grens over te steken en bevinden zich ook in kampen in buurlanden, zoals Tsjaad.  

Over de hele wereld zitten miljoenen vluchtelingen, migranten, mensen op de vlucht of mensen die asiel zoeken in een erg moeilijke situatie. Ze vechten om te overleven op straat, steken zeeën over, zitten vast in kampen of proberen te overleven in steden of op het platteland, zonder toegang tot de meest elementaire gezondheidszorg. Elk jaar komen duizenden mannen, vrouwen en kinderen om het leven. Mensen op de vlucht worden geconfronteerd met fysiek en psychologisch geweld, met alle gevolgen van dien voor hun mentale gezondheid.  

Sudan banner
displaced people

Wat doet AZG?

AZG heeft een lange geschiedenis in het helpen en beschermen van mensen. We waren aanwezig in de kampen voor Vietnamese, Cambodjaanse, Laotiaanse, Afghaanse en Ethiopische vluchtelingen aan het eind van de jaren 70 en in de jaren 80.  

Het aantal mensen dat gedwongen moest vluchten is in het afgelopen decennium verdubbeld, waardoor hun behoefte aan gezondheidszorg blijft toenemen. 

De teams van AZG werken samen met ontheemden op hun aankomstplaats of tijdens hun gevaarlijke reis, zowel binnen als buiten hun land.  

Geweld en gevaren op de migratieroutes 

Ons werk met ontheemden, vluchtelingen en mensen op de vlucht is in de jaren 80 uitgebreid naar sociale uitsluiting in Europa en daarbuiten, inclusief de behoeften van migranten zonder papieren. 

refugees in Palestine

Een leven vol geweld en risico 

De mensen die we proberen te helpen, hebben vaak geweld en veel leed meegemaakt. Hun leven is vaak getekend door mishandeling en misbruik, door criminele mensensmokkelaars die hun ‘lading’ afpersen en in de steek laten, en door gevaarlijke tochten door de woestijn en over zee. 

Verplaatsingen die als een bedreiging worden gezien 

Ze worden ook geconfronteerd met onderdrukking, detentie en uitzetting, omdat bevolkingsverplaatsingen (ongeacht de oorzaak) soms worden gezien als een bedreiging in plaats van als een uiting van solidariteit. 

Zonder bescherming, onderdak en basisrechten 

Sommige landen beschermen mannen, vrouwen en kinderen die al kwetsbaar zijn niet tegen nog meer geweld of ontberingen. Mensen die een plek zoeken om te schuilen, krijgen geen veiligheid, er wordt niet gekeken naar de grote risico's die ze lopen, en het beetje waardigheid en rechten dat ze nog hebben, wordt met voeten getreden. 

De mishandeling en zelfs het geweld door de autoriteiten kan allerlei vormen aannemen, waardoor mensen hun basisrechten worden ontnomen en hun gezondheid en welzijn worden aangetast. 

We werken met mensen die op de vlucht zijn en helpen alleen op basis van hun medische behoeften en kwetsbaarheid, zonder te kijken naar het ‘label’ dat de autoriteiten of anderen hen hebben gegeven. 

Onze teams zien veel geweld en mishandeling. 

Denk maar aan de gevangenschap, slavernij en geweld tegen migranten in Libië, Syriërs op weg naar Europa of mensen die in Midden-Amerika op de vlucht zijn voor bendes om naar de VS te gaan... 

In Europa 

De afgelopen jaren is er in Europa, aan de grenzen en daarbuiten, een politieke crisis ontstaan die heeft geleid tot meer doden, wanhoop en ellende onder mensen die veiligheid en bescherming zoeken in de Europese Unie (EU). 

In heel Europa en daarbuiten hebben de teams van Artsen Zonder Grenzen (AZG) de verwoestende gevolgen van restrictief migratiebeleid en -praktijken behandeld en hebben we met eigen ogen gezien wat de menselijke tol daarvan is. 

We hebben hulp geboden in plaatsen als Libië, de Balkan, het centrale Middellandse Zeegebied, Polen, Griekenland en Italië, die een soort proeftuin zijn geworden voor steeds schadelijker beleid en praktijken. 

Overzicht van AZG-activiteiten

Meer over dit onderwerp