Migrantengemeenschappen in Libanon steeds verder afgesneden van gezondheidszorg
Al een maand lang wordt Libanon geteisterd door hevige bombardementen en massale evacuatiebevelen van het Israëlische leger. Meer dan één miljoen mensen zijn halsoverkop moeten vluchten. Onder hen bevinden zich duizenden arbeidsmigranten uit Afrikaanse en Zuidoost-Aziatische landen. Zij behoren tot de groepen die het hardst worden geraakt, omdat zij in deze crisis steeds verder worden afgesneden van de humanitaire hulp die ze zo hard nodig hebben.
Migrantengemeenschappen die moeite hebben om medische zorg te betalen en hun weg te vinden in restrictieve juridische systemen, zitten nu vast tussen de gevolgen van de oorlog en een humanitaire respons die hen vaak uitsluit.
De Internationale Organisatie voor Migratie (IOM, 26 maart 2026) schat dat 48.000 van de ontheemden of mensen in risicogebieden migranten zijn, wat neerkomt op ongeveer 30 procent van de geïdentificeerde migrantenpopulatie in Libanon (IOM, 2025).
In Beiroet biedt Artsen Zonder Grenzen (AZG) al langere tijd zorg via de kliniek in Bourj Hammoud, in het noorden van de stad. Daar krijgen maandelijks ongeveer 1.500 mensen medische hulp, mentale ondersteuning en sociale begeleiding.
Sinds de escalatie van de Israëlische aanvallen heeft AZG haar werking uitgebreid met mobiele klinieken die ontheemde gemeenschappen in Beiroet en de omliggende regio’s bereiken. Samen staan de vaste kliniek en twee mobiele teams nu in voor zo’n 3.000 consultaties per maand. Daarnaast verdelen ze ook essentiële hulpgoederen en bieden ze voedselsteun aan gemeenschapskeukens die door migranten zelf worden georganiseerd.
Zorgvragen stijgen scherp – terwijl hulpsystemen wegvallen
Sinds begin maart is het aantal medische doorverwijzingen vanuit de Bourj Hammoud-kliniek verdubbeld. Steeds meer patiënten hebben ingrijpende zorg nodig, zoals bloedtransfusies, intensieve zorg of een operatie. Die stijging hangt samen met zowel de escalatie van het geweld als het stopzetten van het doorverwijzingsprogramma van de Internationale Organisatie voor Migratie in januari. Door een gebrek aan financiering lukt het andere organisaties nauwelijks om deze gaten op te vangen, waardoor veel patiënten geen toegang krijgen tot levensreddende zorg.
Ik woonde in Dahiyeh (de zuidelijke buitenwijken van Beiroet) toen de bombardementen begonnen. We zijn diezelfde nacht moeten vluchten, zonder te weten waarheen. We belandden op straat, op zoek naar onderdak, kloppend op deuren die niet opengingen, vragend om hulp die nooit kwam. Er was nergens plek voor ons. Geen veiligheid. Alleen de weg onder onze voeten.
Migrantengemeenschappen in Libanon ondervinden al aanzienlijke economische, juridische en sociale barrières bij de toegang tot basisvoorzieningen. Velen verblijven nu in overvolle accommodaties die door gemeenschapsleiders zijn geregeld, of slapen op straat. Sommigen worden naar verluidt expliciet geweigerd, gediscrimineerd of achtergesteld bij de toegang tot officiële opvangcentra ten gunste van Libanese staatsburgers.
Gezondheidszorg blijft buiten bereik van velen
“Zelfs vóór de recente militaire escalatie door Israël in Libanon was de toegang van migranten tot gezondheidszorg al ernstig beperkt door taalbarrières, systematische discriminatie, de kosten van zorg en hun verblijfsstatus,” zegt AbdelHalim Abdallah, projectcoördinator van AZG in Beiroet. “Nu bijna een vijfde van de bevolking van het land gedwongen ontheemd is, worden migranten nog verder naar de zijlijn geduwd, met verwoestende gevolgen voor hun gezondheid en overleving.”
Op de laatste zondag van maart behandelde AZG meer dan 300 migrantenpatiënten in de kliniek in Bourj Hammoud en in twee mobiele klinieken in Beiroet en Saida. Alleen al in Saida klopten meer dan 170 patiënten uit Ethiopië en Bangladesh aan voor zorg. De meesten onder hen waren ontheemd of hadden al maanden geen toegang meer tot medische hulp. Die dag moest het team twee baby’s doorverwijzen naar de spoedeisende hulp. En de toestroom stopte niet — de patiënten bleven maar komen.
Ongeveer een kwart van de consultaties in de mobiele klinieken van AZG voor migrantengemeenschappen gaat over chronische aandoeningen. Veel patiënten zijn door hun gedwongen ontheemding of andere drempels de toegang tot hun medicatie kwijtgeraakt. Daarnaast zien de AZG-teams grote tekorten in vrouwenzorg en geestelijke gezondheidszorg — zelfs op plekken waar andere organisaties wel basiszorg aanbieden.
Een structurele uitsluiting die blijft doorwerken
Migrantengemeenschappen blijven nauwelijks meegenomen worden in de nationale humanitaire respons, die voornamelijk wordt aangestuurd door internationale organisaties en de overheid. Daardoor zijn velen nog altijd aangewezen op initiatieven binnen hun eigen gemeenschap — initiatieven die waardevol zijn, maar vaak niet uitgerust om complexere medische of psychologische noden op te vangen.
Arbeidsmigranten, die voornamelijk uit Ethiopië, Bangladesh en Sri Lanka komen om huishoudelijk werk en ander laagbetaald werk te verrichten, worden systematisch gemarginaliseerd onder het Libanese kafala (sponsor)systeem, dat hen minimale rechten geeft, waaronder beperkte toegang tot gezondheidszorg. Ze zijn ook uitgesloten van eerdere humanitaire hulp bij eerdere crises in het land.
