Cholera

Na een incubatieperiode van maximaal vijf dagen produceert de bacterie een toxine dat op twee manieren inwerkt op het spijsverteringsstelsel. Enerzijds scheidt de darm abnormaal veel lichaamsvocht uit, anderzijds worden ingenomen vloeistoffen niet langer goed opgenomen door het lichaam.

Het vocht dat zich in de darm ophoopt, wordt uitgescheiden via hevige diarree en braken. Dit leidt snel tot acute uitdroging.

Epidemieën kunnen zich razendsnel verspreiden in dichtbevolkte gemeenschappen met moeilijke leefomstandigheden, zoals vluchtelingenkampen en sloppenwijken. Toegang tot drinkbaar water, afvalverwerking en degelijke sanitaire voorzieningen is er vaak beperkt. Dat maakt deze omgevingen bijzonder vatbaar voor de snelle verspreiding van cholera.

Na een natuurramp of tijdens een conflict kunnen bevolkingsverplaatsingen, vernielde infrastructuur en het wegvallen van openbare diensten het risico op cholera sterk vergroten.

Ook klimaatfactoren zoals droogte en overstromingen verhogen het risico. Droogte vermindert de beschikbaarheid van veilig drinkwater, waardoor mensen aangewezen zijn op besmet water. Overstromingen kunnen de bacterie verspreiden en waterbronnen verontreinigen.

Tijdens een uitbraak verspreidt de ziekte zich vooral van mens tot mens, via water of voedsel dat besmet is met uitwerpselen of braaksel van patiënten. Ook mensen met weinig of geen symptomen kunnen besmettelijk zijn.

Relatief eenvoudig te behandelen

In de meeste gevallen is cholera goed te behandelen. Mensen met een lichte tot matige vorm herstellen doorgaans dankzij infusen en orale rehydratatiezouten, die eenvoudig toe te dienen zijn.

Ernstig uitgedroogde patiënten hebben soms intraveneuze toediening van 8 tot 12 liter vocht per dag nodig en moeten worden opgenomen in een cholerabehandelcentrum (CTC).

Zonder behandeling kan het sterftecijfer oplopen tot 50%. Met gepaste medische zorg daalt dit tot ongeveer 0,2%.

Vaccinatie

Choleravaccins worden oraal toegediend, wat massavaccinatie vergemakkelijkt en geen gespecialiseerd medisch personeel vereist.

Van de twee vaccins die bij massavaccinaties worden gebruikt, vereist er één geen koudeketen.

Eén dosis kan de overdracht van de ziekte al sterk verminderen of zelfs voorkomen, al zijn officieel twee doses aanbevolen.

Door het wereldwijde tekort aan choleravaccins en het hoge aantal uitbraken keurde een door de WHO gecoördineerde vaccinatiegroep, waarvan AZG lid is, in oktober 2022 uitzonderlijk een strategie met één enkele dosis goed.

Een zeer besmettelijke ziekte

Een snelle reactie is cruciaal om de verspreiding van een cholera-uitbraak in te dammen.

Verschillende maatregelen helpen om het aantal besmettingen en overlijdens te beperken:

• Snelle opstart van gezondheidsvoorlichting: de bevolking informeren over hoe ze de verspreiding kan tegengaan.
• Water- en sanitaire voorzieningen verbeteren: cholera komt vooral voor waar toegang tot proper drinkwater en sanitaire infrastructuur tekortschiet. Het voorzien van veilig water en degelijke sanitaire installaties is essentieel om een uitbraak te voorkomen en onder controle te krijgen.
• Oprichting van behandelingscentra.
• Vaccinatie in het kader van een noodinterventie.